Tóm tắt: “Thế trận lòng dân” là nguồn sức mạnh chính trị, tinh thần lo lớn, quyết định sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh hiện nay, thế trận này không chỉ tồn tại trong đời sống chính trị, xã hội truyền thống mà còn hình thành và phát triển mạnh trên không gian mạng. Các thế lực thù địch cũng ra sức lợi dụng môi trường này để xuyên tạc, kích động, nhằm làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chế độ. Trên cơ sở nhận thức về “thế trận lòng dân”, bài viết nhận diện thủ đoạn xuyên tạc, kích động của các thế lực thù địch trên không gian mạng; đồng thời đề xuất mô hình, giải pháp phát huy sức mạnh của “thế trận lòng dân” đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Summary: “The people's support” is a major source of political and spiritual strength, determining the overall strength of the great national unity. In the current context, this support not only exists in traditional political and social life but also forms and develops strongly in cyberspace. Hostile forces exploit this environment to distort the truth, incite unrest, and undermine the people's trust in the Party and the regime. Based on an understanding of “the people's support,” this article identifies the tactics of distortion in cyberspace and proposes models and solutions to leverage the strength of “the people's support” in the struggle to protect the Party's ideological foundation in the context of current digital transformation.
Từ khóa: không gian mạng, nền tảng tư tưởng của Đảng, quan điểm sai trái; thế trận lòng dân.
Keywords: cyberspace, the Party's ideological foundation; erroneous viewpoints; the people's support.
Trong tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam, sức mạnh của Đảng và chế độ không chỉ bắt nguồn từ đừng lối đúng đắn mà còn được hun đúc từ niềm tin, sự đồng thuận và ủng hộ của Nhân dân. Vì vậy, “thế trận lòng dân” luôn là cơ sở chính trị - xã hội vững chắc của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng.
1. Nhận diện âm mưu thủ đoạn phá hoại “thế trận lòng dân” của các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị trên không gian mạng
Bước vào thời đại công nghệ số, với gần 80 triệu người Việt nam sử dụng internet và hơn 75% dân số tham gia mạng xã hội, không gian mạng đã trở thành môi trường giao tiếp xã hội quan trọng, tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng và tâm lý xã hội. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường mà các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị (sau đây gọi chung là các thế lực thù địch) triệt để lợi dụng để truyền bá tư tưởng, quan điểm sai trái, thù địch, phát tán tin giả, thông tin sai lệch, xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng, kích động tâm lý hoài nghi và từng bước làm xói mòn niềm tin xã hội. Trong điều kiện đó, “thế trận lòng dân” không chỉ tồn tại trong đời sống xã hội truyền thống mà còn được hình thành và phát triển mạnh mẽ trên không gian mạng, đồng thời cũng đã và đang đứng trước những thách thức mới ngày càng phức tạp.
Thực tiễn cho thấy, khi niềm tin của Nhân dân được củng cố và xã hội có khả năng nhận diện, phản bác thông tin sai trái, các luận điệu xuyên tạc sẽ khó có điều kiện lan rộng. Vì vậy, nghiên cứu, xây dựng và phát huy “thế trận lòng dân” trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu cấp thiết của thực tiễn mà còn có ý nghĩa lý luận sâu sắc, góp phần tạo dựng “lá chắn” chính trị - xã hội vững chắc trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Hiện nay, các thế lực thù địch triệt để lợi dụng internet và mạng xã hội để tiến hành các hoạt động chống phá Việt Nam trên lĩnh vực tư tưởng và làm suy giảm lòng tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Xét đến cùng, mục tiêu xuyên suốt của các hoạt động này không chỉ là xuyên tạc thông tin, mà là phá hoại “thế trận lòng dân”, tức là phá hoại yếu tố cốt lõi tạo nên sức mạnh chính trị - xã hội của chế độ ta. “Các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới, như YouTube, TikTok, Facebook… xuất hiện nhiều kênh thông tin giả mạo, sử dụng thuật toán lan truyền nhằm phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Đây là một trong những thách thức lớn đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ hiện nay”1.
Thứ nhất, các thế lực thù địch ra sức phủ nhận, xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng. Trên các trang mạng, blog cá nhân hoặc các kênh truyền thông phản động ở nước ngoài, như Việt Tân, RFA, BBC Vietnamese, VOA Vietnamese… thường đăng tải các bài viết, video hoặc chương trình bình luận mang nội dung xuyên tạc, phủ nhận giá trị khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cho rằng “đã lỗi thời”, không còn phù hợp với bối cảnh hiện tại; hoặc xuyên tạc tư tưởng Hồ Chí Minh chỉ là sự “sao chép” thiếu sáng tạo, không phải là một hệ thống lý luận độc lập.
Thực chất, đây không phải là những tranh luận học thuật thuần túy, mà là thủ đoạn chính trị nhằm làm lung lay nền tảng tư tưởng của Đảng, từ đó từng bước phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Khi nền tảng tư tưởng bị nghi ngờ, niềm tin chính trị của Nhân dân sẽ bị tác động, kéo theo sự suy yếu của “thế trận lòng dân”, mà thông qua không gian mạng làm con đường chính.
Thứ hai, kích động chia rẽ mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân. Các thế lực thù địch thường xuyên khai thác những vấn đề xã hội nhạy cảm, những hạn chế khuyết điểm hoặc sai phạm cá biệt của một bộ phận cán bộ, đảng viên tha hóa, biến chất để thổi phồng, bóp méo, từ đó quy kết thành bản chất của chế độ hoặc quy kết Đảng “xa rời nhân dân”. Với thủ đoạn này, họ không chỉ dừng lại ở việc phê phán hiện tượng, mà hướng tới mục tiêu sâu xa là gây tâm lý hoài nghi, bất mãn trong xã hội, từng bước phá vỡ mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng với Nhân dân. Nguy hiểm hơn, các thông tin này thường được lan truyền theo thuật toán, tiêu đề thông tin được tung ra theo hướng “giật gân”, cảm tính nhằm vào tâm lý đám đông, từ đó tạo hiệu ứng dây truyền trong dư luận xã hội. Khi niềm tin bị xói mòn, “thế trận lòng dân” sẽ bị suy yếu từ bên trong, đây chính là mục tiêu mà các thế lực thù địch hướng tới.
Thứ ba, lợi dụng đặc điểm lan truyền của mạng xã hội để phát tán tin giả, thông tin sai lệch, thao túng dư luận. Không gian mạng với đặc trưng lan truyền nhanh, rộng và khó kiểm soát đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát tán tin giả, thông tin sai lệch. Các thế lực thù địch sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như lập tài khoản ẩn danh, ních ảo, tạo mạng lưới “tài khoản vệ tinh”, tổ chức các chiến dịch truyền thông “bẩn” có chủ đích nhằm lan tỏa một nội dung theo kiểu “đồng loạt”, tạo cảm giác đó là “dư luận phổ biến”. Các thông tin sai lệch cũng được họ xây dựng theo hướng “giật gân”, nhằm khai thác tâm lý tò mò, lo ngại hoặc bức xúc của người dùng, từ đó thu hút tương tác lớn và lan truyền nhanh chóng. Khi những thông tin này được chia sẻ rộng rãi thì có thể gây nhiễu loạn nhận thức xã hội theo kiểu “trắng đen lẫn lộn”, làm giảm khả năng phân biệt đúng - sai của một bộ phận người dân, từng bước làm suy yếu “sức đề kháng” thông tin của xã hội trước các quan điểm sai trái, thông tin lệch lạc, giả mạo.
Thứ tư, các thế lực thù địch thường kết hợp nhiều thủ đoạn để tấn công trực tiếp vào niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Niềm tin là “hạt nhân” của “thế trận lòng dân”. Nếu trước đây, các hoạt động chống phá chủ yếu tập trung vào tuyên truyền một chiều theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”, thì nay họ chuyển sang phương thức tinh vi hơn, kết hợp giữa thông tin sai lệch, thao túng tâm lý và lợi dụng đặc điểm của thuật toán mạng xã hội để tác động nhanh nhưng sâu vào nhận thức, cảm xúc của người dùng.
Xét đến cùng, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ vừa là nền tảng, vừa là “chiến trường”, cũng vừa là mục đích của cuộc đấu tranh trên không gian mạng hiện nay, các thế lực thù địch muốn phá, ta quyết giữ. Khi niềm tin bị xói mòn, “thế trận lòng dân” sẽ bị phá vỡ; ngược lại khi niềm tin được củng cố thì mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá khó có điều kiện để phát huy tác dụng.
Từ những phân tích trên, có thể khẳng định rằng, bản chất của các âm mưu, thủ đoạn chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay là nhằm phá hoại “thế trận lòng dân” - là yếu tố nền tảng, cơ sở chính trị - xã hội của sức mạnh chế độ. Vì vậy, nhận diện đúng và đầy đủ các âm mưu, thủ đoạn này không chỉ là yêu cầu của đấu tranh chính trị, tư tưởng, mà còn là tiền đề quan trọng để xây dựng và phát huy “tấm lá chắn lòng dân” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.
2. “Thế trận lòng dân” - tấm lá chắn vững chắc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng
Trong tiến trình cách mạng Việt Nam, “thế trận lòng dân” luôn được khẳng định là nguồn sức mạnh chính trị, tinh thần to lớn, là cơ sở chính trị - xã hội vững chắc của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó nghìn lần dân liệu cũng xong”2. Đảng ta luôn khẳng định: “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của sự nghiệp phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”3. Điều đó cho thấy, “thế trận lòng dân” không chỉ là nền tảng, mà còn là sức mạnh quyết định mọi thắng lợi của cách mạng.
Bản chất của “thế trận lòng dân” chính là sự gắn bó mật thiết, niềm tin sâu sắc và sự đồng thuận của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Khi niềm tin của Nhân dân được củng cố, khi lợi ích của Nhân dân được bảo đảm, sức mạnh xã hội được quy tụ và phát huy sẽ tạo nên nền tảng vững chắc cho sự ổn định chính trị và phát triển đất nước. Vì vậy, xây dựng và củng cố “thế trận lòng dân” không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng của Đảng, Nhà nước mà là còn là nhân tố nền tảng bảo đảm cho sự vững mạnh của nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh hiện nay. Như Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh cần phải “tăng cường, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc”4. Khi lòng dân được củng cố và sức mạnh xã hội được phát huy, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ có cơ sở vững chắc để được bảo vệ và lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội.
Từ việc nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn chống phá trên không gian mạng, có thể khẳng định rằng, mục tiêu cốt lõi của các thế lực thù địch hướng tới là làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Vì vậy, xét đến cùng, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay chính là cuộc đấu tranh bảo vệ niềm tin của Nhân dân. Trong đó, “thế trận lòng dân” không chỉ là nền tảng chính trị - xã hội, mà còn trở thành “tấm lá chắn” chiến lược, có khả năng ngăn chặn, hóa giải từ gốc các tác động tiêu cực của các thông tin sai trái, thù địch. Nếu các biện pháp quản lý nhà nước tạo nên “lá chắn pháp lý”, các lực lượng chuyên trách tạo nên “lá chắn kỹ thuật”, thì “thế trận lòng dân” chính là “lá chắn từ bên trong”, “mềm” mà vững chắc, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại công nghệ số hiện nay.
Để làm rõ cơ chế vận hành của “ tấm lá chắn thế trận lòng dân” trong thời đại số, cần nhận thức đầy đủ một số luận điểm mới về lý luận, thực tiễn sau đây:
Một là, không gian mạng là môi trường tồn tại mới của “thế trận lòng dân”. Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội đã làm biến đổi sâu sắc phương thức giao tiếp xã hội và cơ chế hình thành dư luận. Theo các báo cáo về chuyển đổi số, đến đầu năm 2025, Việt Nam có khoảng 79,8 triệu người sử dụng internet (chiếm gần 78,8% dân số), hơn 76,2 triệu tài khoản mạng xã hội (chiếm trên 75% dân số) và 95,4% người dùng internet sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội5. Những con số này cho thấy không gian mạng đã trở thành một “không gian xã hội đặc biệt”, nơi các quan điểm, tư tưởng và nhận thức xã hội được hình thành và lan tỏa với tốc độ rất nhanh.
Trong đó, “thế trận lòng dân” không chỉ tồn tại trong đời sống xã hội truyền thống, mà còn được biểu hiện trực tiếp trên không gian mạng thông qua hành vi tiếp nhận, chia sẻ và phản ứng của người dân trước các luồng thông tin. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu xây dựng “thế trận lòng dân” hiện nay phải gắn liền với xây dựng môi trường thông tin lành mạnh trên không gian mạng, coi đây là một không gian trọng yếu của công tác tư tưởng.
Hai là, “thế trận lòng dân” tạo nên “sức đề kháng xã hội” mạnh mẽ trước các quan điểm sai trái, thù địch và các tin giả, thông tin sai lệch trên không gian mạng. Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh và phức tạp, khả năng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ dựa vào các biện pháp quản lý hành chính hay biện pháp kỹ thuật, mà phụ thuộc quyết định vào “sức đề kháng xã hội”. “Sức đề kháng xã hội” là khả năng của cộng đồng trong việc nhận diện, phân tích và sàng lọc thông tin sai lệch trước khi chúng gây ra tác động tiêu cực. Đây chính là cơ chế tự phòng vệ từ bên trong của “thế trận lòng dân”.
Thực tiễn cho thấy, khi thông tin chính thống được cung cấp kịp thời, minh bạch và có cơ sở khoa học, chính xác thì các quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc, thông tin giả khó lan rộng. Ngược lại, khi thông tin chính thống bị chậm trễ hoặc thiếu định hướng, thì tin giả dễ dàng phát tán, gây hoang mang trong dư luận. Điều đó cho thấy, khi “sức đề kháng xã hội” được kích hoạt và nâng cao, thì hiệu quả đấu tranh tư tưởng sẽ được tăng cường rõ rệt. Như Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định: “Công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch có bước chuyển biến rõ rệt, nhất là trên không gian mạng”6.
Ba là, Nhân dân là chủ thể của đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng. Sự phát triển của mạng xã hội đã làm thay đổi căn bản cấu trúc truyền thông, trong đó mỗi cá nhân không chỉ là người tiếp nhận mà còn là người tạo lập và lan tỏa thông tin. Trong bối cảnh đó, Nhân dân không chỉ là đối tượng được bảo vệ, mà còn trở thành chủ thể trực tiếp của cuộc đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng. Mỗi lượt chia sẻ, bình luận hay sản phẩm nội dung số đều có thể góp phần định hướng dư luận xã hội.
Thực tiễn ở Việt Nam cho thấy, cùng với các lực lượng chuyên trách như Ban Chỉ đạo 35 các cấp, lực lượng 47 trong Quân đội, nhiều mô hình cộng tác viên dư luận xã hội đã được hình thành, góp phần phát hiện sớm và phản bác kịp thời các thông tin sai trái, thù địch. Đồng thời, theo Bộ Thông tin và Truyền thông (trước đây), nhiều thời điểm tỷ lệ các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, YouTube, TikTok gỡ bỏ các nội dung vi phạm theo yêu cầu của Việt Nam đạt trên 90%, góp phần làm trong sạch môi trường thông tin7. Những kết quả này không chỉ phản ánh hiệu quả quản lý, mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Nhân dân trong việc tham gia đấu tranh chính trị, tư tưởng trên không gian mạng, góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Từ các luận điểm nêu trên cho thấy, “thế trận lòng dân” trong điều kiện không gian mạng vận hành như một cơ chế xã hội - thông tin, trong đó niềm tin vừa là nền tảng, vừa là “chiến trường”, vừa là “vũ khí”, cũng vừa là “mục đích” của cuộc đấu tranh tư tưởng. Trên cơ sở đó, có thể khái quát cơ chế vận hành của “tấm lá chắn lòng dân” thông qua mô hình bốn tầng liên kết sau: (1) Tầng niềm tin chính trị. Đây là “tầng” nền tảng quyết định đến việc củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ và chi phối các tầng khác. (2) Tầng sức đề kháng xã hội. Đây là “tầng” tạo ra sức đề kháng xã hội của người dân, cũng như khả năng nhận diện, sàng lọc và phản biện thông tin sai trái, thù địch. (3) Tầng lan tỏa thông tin tích cực, chính thống. Đây là “tầng” tạo dòng thông tin chủ lưu truyền bá các giá trị đúng đắn thông qua hệ thống truyền thông và mạng xã hội. (4) Tầng chủ thể Nhân dân. Đây là “tầng” chỉ ra lực lượng trực tiếp thực hiện; sự tham gia chủ động của người dân trong việc xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Bốn tầng này không tồn tại tách rời mà liên kết hữu cơ với nhau, tạo cơ chế vận hành của “thế trận lòng dân” trong môi trường số, trong đó niềm tin chính trị là nền tảng, các tầng còn lại là điều kiện, là phương thức để niềm tin được củng cố, lan tỏa và chuyển hóa thành sức mạnh xã hội thực tế; thành một hệ thống có khả năng tự phòng vệ - tự điều chỉnh - tự lan tỏa, giúp xã hội chủ động ứng phó với các tác động tiêu cực từ không gian mạng.
3. Phát huy sức mạnh “thế trận lòng dân” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong thời kỳ mới
Thứ nhất, tiếp tục củng cố vững chắc nền tảng niềm tin chính trị, “hạt nhân” của “thế trận lòng dân”.
Niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ là yếu tố giữ vai trò quyết định đối với toàn bộ cấu trúc của “thế trận lòng dân”. Vì vậy, củng cố niềm tin không chỉ là nhiệm vụ trung tâm mà còn là giải pháp mang tính nền tảng, chi phối hiệu quả của các giải pháp khác.
Trước hết, cần tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, bảo đảm mọi chủ trương, đường lối, chính sách đều xuất phát từ lợi ích của Nhân dân và vì hạnh phúc của Nhân dân. Thực tiễn cho thấy, niềm tin xã hội không được xây dựng bằng tuyên truyền đơn thuần, mà được khẳng định bằng kết quả cụ thể của sự phát triển kinh tế - xã hội, bằng hiệu quả quản trị quốc gia và bằng sự công bằng, minh bạch trong thực thi chính sách. Khi các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước mang lại những lợi ích thiết thực cho đời sống nhân dân, lòng tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước sẽ được củng cố vững chắc. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu phải “Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”8.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục đẩy công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng, kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng tiêu cực, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật, kể cả đối với cán bộ, đảng viên giữ chức vụ cấp cao. Những kết quả thực tiễn mà Đảng, Nhà nước ta làm được trong những năm qua đã góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ, bác bỏ luận điệu xuyên tạc cho rằng Đảng “xa rời nhân dân”. Đồng thời, phải đặc biệt coi trọng công tác thông tin, truyền thông đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước theo hướng công khai, minh bạch, kịp thời, dễ tiếp cận, nhất là trên không gian mạng. Khi Nhân dân được tiếp cận thông tin chính xác, đầy đủ, niềm tin sẽ được củng cố từ gốc, tạo nền tảng vững chắc cho “thế trận lòng dân”.
Thứ hai, nâng cao sức đề kháng xã hội, xây dựng khả năng miễn dịch thông tin trong Nhân dân.
Trong điều kiện bùng nổ thông tin như hiện nay, việc tạo ra sức đề kháng xã hội, nâng cao khả năng nhận diện và xử lý thông tin của người dân trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa.
Trước hết, cần nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng và năng lực tư duy phản biện cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Khi có nền tảng lý luận vững chắc, có thực tiễn trải nghiệm, người dân sẽ nâng cao năng phân biệt đúng - sai, nhận diện hiện tượng, bản chất của các quan điểm sai trái, thù địch một cách chủ động và tỉnh táo.
Tiếp theo, cần đẩy mạnh giáo dục, đào tạo kỹ năng số, kỹ năng truyền thông và khả năng kiểm chứng thông tin, đặc biệt đối với thế hệ trẻ, vì đây là lực lượng sử dụng mạng xã hội nhiều nhất hiện nay. Việc trang bị năng lực miễn dịch thông tin sẽ giúp mỗi cá nhân chủ động sàng lọc thông tin, không bị lôi kéo bởi các thông tin sai lệch, xấu độc. Thực tiễn cho thấy, ở những môi trường mà người dân có khả năng nhận diện, phân tích thông tin sai lệch thì các chiến dịch truyền thông “bẩn” thường không đạt hiệu quả như mong muốn. Điều đó khẳng định nâng cao “sức đề kháng xã hội”, xây dựng khả năng miễn dịch thông tin chính là giải pháp căn bản làm thất bại các âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch ngay từ gốc.
Thứ ba, chủ động tạo lập và lan tỏa dòng thông tin tích cực, chính thống trên không gian mạng.
Trong đấu tranh tư tưởng hiện nay, nếu chỉ tập trung “chống” mà không “xây” thì không thể tạo ra ưu thế, kết quả bền vững. Do đó, cần chuyển mạnh từ tư duy phản ứng sang tư duy chủ động tạo lập “dòng chủ lưu” thông tin tích cực, chính thống trên không gian mạng.
Trước hết, hệ thống báo chí cách mạng và các cơ quan truyền thông cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức truyền tải, tận dụng hiệu quả các nền tảng số để đưa thông tin chính thống đến với công chúng một cách nhanh chóng, sinh động và hấp dẫn. Thông tin phải “đi trước một bước”, kịp thời định hướng dư luận, không để khoảng trống thông tin bị các thế lực thù địch lợi dụng. Đồng thời, đẩy mạnh việc lan tỏa các giá trị tích cực, các câu chuyện, hình ảnh đẹp về đất nước, con người Việt Nam, những thành tựu của công cuộc đổi mới và các tấm gương điển hình tiên tiến trong xã hội. Khi thông tin chính thức trở thành dòng chủ đạo, các thông tin sai lệch sẽ dần bị đẩy lùi và mất đi sức ảnh hưởng.
Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của các nền tảng công nghệ và cơ chế phối hợp quốc tế cũng như trong nước về quản lý thông tin. Việc các nền tảng xuyên biên giới gỡ bỏ trên 90% nội dung vi phạm theo yêu cầu của Việt Nam cho thấy, khi có sự kết hợp giữa quản lý nhà nước và sức mạnh xã hội, môi trường thông tin có thể được kiểm soát hiệu quả.
Thứ tư, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân để trở thành những “chiến sĩ” trên không gian mạng.
Trong không gian mạng, mỗi người dân đều có thể trở thành một chủ thể tham gia vào quá trình hình thành và lan tỏa thông tin. Vì vậy, phát huy vai trò của Nhân dân chính là yếu tố quyết định để “thế trận lòng dân” vận hành hiệu quả trong thực tiễn.
Trước hết, cần tạo điều kiện và khuyến khích người dân tham gia tích cực vào việc phản bác các quan điểm, thông tin sai trái, thù địch trên không gian mạng. Khi đông đảo người dân có nhận thức đúng đắn và chủ động lên tiếng, các thế lực thù địch khó có thể thao túng dư luận xã hội. Cùng với đó, cần xây dựng và phát triển các lực lượng nòng cốt, như đội ngũ cộng tác viên dư luận xã hội, các nhóm truyền thông tích cực, kết hợp chặt chẽ với lực lượng chuyên trách, như Ban Chỉ đạo 35 và lực lượng 47, tạo thành mạng lưới rộng khắp trong đấu tranh chính trị, tư tưởng. Đặc biệt, cần nâng cao ý thức trách nhiệm công dân trong sử dụng mạng xã hội, gắn quyền tự do ngôn luận với trách nhiệm xã hội và tuân thủ pháp luật. Khi mỗi người dân có ý thức đúng đắn, hành động có trách nhiệm, “thế trận lòng dân” sẽ không chỉ là trạng thái tinh thần mà trở thành sức mạnh vật chất hiện hữu, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Bốn nhóm giải pháp trên không tồn tại tách rời, biệt lập mà có mối quan hệ chặt chẽ, hưu cơ, bổ trợ lẫn nhau, tạo thành một hệ thống, cấu trúc đồng bộ nhằm phát huy sức mạnh của “thế trận lòng dân” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Trong đó, củng cố niềm tin là nền tảng; nâng cao sức đề kháng là điều kiện; lan tỏa thông tin tích cực là phương thức; còn Nhân dân là chủ thể trung tâm của toàn bộ quá trình.
Kết luận
Trong thời đại công nghệ số, không gian mạng đã trở thành một môi trường quan trọng của đời sống chính trị - xã hội, nơi các quan điểm, tư tưởng và dư luận xã hội được hình thành và lan tỏa nhanh chóng. Các thế lực thù địch triệt để lợi dùng môi trường này để gia tăng hoạt động chống phá, phủ nhận, xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng, kích động tâm lý hoài nghi và chia rẽ mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân. Trước thực tiễn đó, việc phát huy sức mạnh của “thế trận lòng dân” để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trở thành một yêu cầu khách quan và cấp thiết trong nhiệm vụ đấu tranh tư tưởng hiện nay.
Xét đến cùng, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng không phải là cuộc cạnh tranh đơn thuần về thông tin, mà là cuộc đấu tranh giành và giữ niềm tin và sự đồng thuận xã hội. Vì vậy, củng cố, phát huy sức mạnh của “thế trận lòng dân” chính là con đường căn bản, lâu dài và hiệu quả nhất. Đồng thời, đây là tấm “lá chắn” vững chắc nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số, góp phần giữ vững sự ổn định chính trị - xã hội và bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước./.
--------------------------------
Ghi chú:
1. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2025), Chiến dịch chặn gỡ thông tin xấu độc trên mạng.
2. Hồ Chí Minh (2010), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tập 15, tr.280.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr. 85.
4,6,8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tập I, tr. 55, 153, 8.
5. We Are Social & Meltwater (2025), Digital 2025 Vietnam Report, DataReportal.
7. Bộ Thông tin và Truyền thông (2024), Báo cáo công tác năm 2023 - 2024.
